logo OPZ Geel
maak uw taalkeuze
homealgemeenurgentiewerkencontactnieuwssitemaplinks
Ga naar de introductiepagina van deze rubriek
Persbericht
Ongedwongenheid
LunchcauserieŽn
Avondseminaries
Studiedag 2017
Studiedag 2016
Studiedag 2015
Symposium 2014 Gezinsverpleging
Studiedag 2014
Studiedag 2013
Studiedag 2012
Studiedag 2011
Studiedag 2010
Studiedag 2009
Studiedag 2008
Studiedag 2007
Nieuwsbrief
Projecten
Publicaties
Veiling

*Volwassenen
*Ouderen
*Jongeren
*PatiŽntenzorg

 

OPZ Geel maakt al jaren werk van een ongedwongen aanpak.

Dagblad De Standaard publiceerde op 28 januari 2017 feiten en getuigenissen over dwang in de psychiatrie. Voor een goed en genuanceerd begrip van het gebruik van vrijheidsbeperking in het OPZ Geel willen we dit thema vanuit enkele invalshoeken belichten.

  1. OPZ Geel scherpte de richtlijnen aan, zette in op vorming van het personeel en investeerde in aangepaste infrastructuur.
  2. De inspanningen die OPZ Geel levert om dwang en vrijheidsbeperking tegen te gaan, werden na 2009 verder geÔntensifieerd met de aanstelling van een verpleegkundig specialist.
  3. Dwangmaatregelen in de psychiatrie kunnen niet zomaar.
  4. Doorheen de ontwikkeling van het beleid hebben we standpunten van patiënten en familie mee opgenomen.
  5. Het beeld dat het in psychiatrie vooral om dwang gaat, klopt niet.

(1) OPZ Geel scherpte de richtlijnen aan, zette in op vorming van het personeel en investeerde in aangepaste infrastructuur.

Allereerst: Verpleegkundigen, therapeuten, artsenÖ kiezen voor een zorgberoep, omdat ze mensen willen helpen op weg naar herstel. Ze vinden het niet evident om patiŽnten in hun vrijheid te beperken en zien dwang pas als allerlaatste redmiddel. Al in 2009 startte OPZ Geel met het project 'Zorg voor ongedwongenheid'. De focus van het project ligt op positieve en proactieve zorg, waarbij we maximaal inzetten op het voorkomen van conflicten en escalatie. We willen dwang waar mogelijk vermijden, omdat het traumatiserend kan zijn voor alle betrokkenen. We erkennen echter dat dwang soms onvermijdelijk is en dan moet er zo humaan mogelijk gehandeld worden. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat de maatregel niet langer dan strikt noodzakelijk wordt toegepast, dat er wordt gekozen voor de minst ingrijpende interventie voor het individu en dat er intensieve zorgen geboden worden. Een grondgedachte is dat we veeleer veiligheid creŽren door aansluiting met, dan door opsluiting van een persoon in crisis.

Afdelingsregels werden kritisch onder de loep genomen, de presentie van zorgverleners werd gestimuleerd en het therapeutisch aanbod werd uitgebreid. Er kwamen duidelijkere richtlijnen en instructies. Dwang toepassen kan enkel in een beperkt aantal gevallen en mits richtlijnen zorgvuldig worden nageleefd. Personeelsleden kregen vorming over preventie - hoe kun je voorkomen dat situaties zo evolueren dat ze uitmonden in een dwangmaatregel? - en als een maatregel dan toch noodzakelijk is: hoe kan dit op de minst ingrijpende manier?

Tegelijkertijd werd gewerkt aan betere infrastructuur. Naast de algemene inrichting van diverse afdelingen die onder handen werden genomen, was er ook aandacht voor de afzonderingskamers. In alle divisies van het OPZ Geel zijn er vandaag comfortrooms. Een comfortroom is een aparte, aangenaam ingerichte ruimte met waarborging van de veiligheid waar patiŽnten die zich gespannen voelen, tot zichzelf kunnen komen. Het is een toevluchtsoord, een veilige en ondersteunende plaats waar zelfmanagement gestimuleerd wordt. Vrijwilligheid staat voorop in het gebruik; met andere woorden de patiŽnt heeft in deze kamer de regie in handen en beslist of en wanneer hij er gebruik van wenst te maken. De deur van de comfortroom wordt nooit op slot gedaan. Zorgverleners coachen de patiŽnt in het ontdekken of uitoefenen van zelfmanagementtechnieken om hun agitatie- of stressgehalte te verminderen. Elke comfortroom beschikt hiertoe over een brede waaier aan mogelijkheden voor sensorische stimulatie (inzetten van verschillende zintuigen zoals gehoor, tastzin, reukzin, smaak, lichaamsbeleving) waardoor er echt op maat van het individu kan gewerkt worden.

Een concreet voorbeeld van hoe dit samenspel van acties tot verbetering leidt: waar het in een verder verleden standaard zo was dat patiŽnten die gedwongen werden opgenomen meteen in afzondering werden geplaatst, is dit nu geen algemeen beleid meer. Het aantal fixaties van patiŽnten is op zes jaar tijd met twee derden gedaald tot 35 in 2016.

(2) De inspanningen die OPZ Geel levert om dwang en vrijheidsbeperking tegen te gaan, werden na 2009 verder geÔntensifieerd met de aanstelling van een verpleegkundig specialist. De verpleegkundig specialist maakt de vertaalslag van 'beleid' naar 'praktijk' door vorming en advies op de werkplek en door tussen te komen in concrete gevallen. Zorgverleners die het even niet goed weten, kunnen op haar beroep doen. Dit wordt door de zorgverlener naast de patiŽnt als een sterk punt ervaren. Even kunnen overleggen en beroep doen op deskundigheid van iemand anders, leidt tot beter inzicht en een afgewogen aanpak. De campagne 'Zorgzaam loslaten' (sinds 2014) binnen de divisie Ouderen zette eveneens in op betere instructies, intense vorming en aangepaste infrastructuur. Het personeel zette enthousiast mee de schouders onder het project. De verbeteringen zijn opvallend.

(3) Dwangmaatregelen in de psychiatrie kunnen niet zomaar. Deze handelingen zijn aan strikte voorwaarden gebonden. De regel is dat dwang:

  • maximaal moet voorkomen worden (preventie);
  • alleen uitzonderlijk en kortdurend kan gebruikt worden als beschermingsmaatregel;
  • als laatste redmiddel dient bij wilsonbekwaamheid en gevaar;
  • enkel plaatsvindt bij het ontbreken van enig alternatieve maatregel.

Binnen OPZ Geel wordt de beslissing om een dwangmaatregel toe te passen steeds door een arts genomen. Elke dwangmaatregel wordt geregistreerd. Bij de registratie wordt vermeld waarom de dwang wordt toegepast en wat begin- en eindtijd is. De overheid ziet hier op toe. Intensieve zorg is een noodzaak bij de toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen. Systematische evaluatie maakt hiervan deel uit. Na een afzondering of fixatie grijpt er een gesprek plaats met de patiŽnt, zodat hij/zij over zijn ervaringen kan praten. Deze nabespreking staat enerzijds in teken van herstel van het contact tussen zorgverlener en patiŽnt en anderzijds in teken van preventie (hoe kunnen we samen escalatie in de toekomst vermijden)?

(4) Doorheen de ontwikkeling van het beleid hebben we standpunten van patiënten en familie mee opgenomen. Die input kwam onder andere uit interviews met patiënten bij de start van de projecten 'Zorg voor ongewongenheid' en 'Zorgzaam loslaten'. We hebben al een mooie weg afgelegd, maar we erkennen dat er nog werkpunten zijn. Zo kan de communicatie met en participatie van de familie vaak nog beter en dienen zich nieuwe voorbeelden van goede zorg aan die we willen verkennen. We blijven inzetten op kwaliteitsverbetering. Nieuwe inzichten worden continu gemonitord en ingebed in het beleid en in de praktijk. Voorbeelden hiervan zijn de inspiratie vanuit Safewards en het advies van de Hoge Gezondheidsraad met betrekking tot dwang. Tevens zal externe coaching worden ingezet om het beleid verder aan te scherpen (Connecting).

(5) Uit cijfers van de Vlaamse overheid blijkt dat jaarlijks zowat
700 000 Vlamingen te maken krijgen met een psychisch probleem en dat slecht ťťn op drie van hen professionele hulp zoekt.
Dat twee derden van de mensen die kampen met psychische problemen niet bij de juiste hulp komen, zorgt voor een opeenstapeling van problemen, niet in het minste het risico op verval in armoede en een groot aantal gevallen van poging tot zelfmoord. Het beeld dat het in psychiatrie vooral om dwang gaat, klopt niet en kan mensen nog meer afschrikken om de stap naar hulp te zetten. Het OPZ Geel en het Netwerk GGZ Kempen verzorgden of begeleidden in 2016 meer dan 3500 mensen - overwegend zonder opname; voor 863 onder hen met een opname. In dat jaar werd 35 keer een beroep gedaan op fixatie: een zeer klein aantal in verhouding tot het totale aantal geholpen mensen. OPZ Geel vindt elk geval van dwang een geval te veel en we hebben uitgelegd wat we eraan doen. Maar we willen graag duidelijk maken dat dwang niet de regel van de dag is in de geestelijke gezondheidszorg en we willen mensen aansporen om tijdig hulp te zoeken.

Ga terug naar boven
Startpagina English homepage