Seksualiteit en relaties: een thema in de geestelijke gezondheidszorg?

Verdere informatie bij de dagvoorzitter: dr. Walter Krikilion, psychotherapeut en theoloog, stafmedewerker Patiëntenzorg OPZ Geel, coördinator van de jaarlijkse studiedagen klinische psychotherapie, tel. + 32 (0)14 57 93 18 of walter.krikilion@opzgeel.be.

De thematiek van seksualiteit en relaties is in de praktijk van de geestelijke gezondheidszorg voortdurend aan de orde. Nochtans is deze thematiek relatief minimaal onderwerp van een expliciete reflectie erover in intervisie of op studiedagen. Het lijkt erop dat dit thema wat op de achtergrond geraakt is ten gevolge van de aandacht die bijvoorbeeld gaat naar het vinden van een goed evenwicht ‘in tijden van evidencebased behandelen’ of van de energie die geïnvesteerd wordt in het zoeken naar de meest adequate therapeutische methodiek voor een specifieke doelgroep. Vandaar dat ervoor gekozen is om deze thematiek breed aan de orde te stellen op de zesde jaarlijkse Studiedag Klinische psychotherapie.

Seksualiteit en relaties: voortdurend worden we er als clinici mee geconfronteerd. Seksualiteit is een basisbehoefte van iedere mens en in de behandeling of therapie speelt het een belangrijke rol. Impliciet of expliciet. Impliciet bijvoorbeeld als een niet uitgesproken gemis of als een verdrongen gegeven. Expliciet wanneer het een thema wordt binnen behandeling of therapie. Vaak hangt de mate waarin het uitdrukkelijk besproken kan worden af van de ruimte die de therapeut of begeleider op dit punt faciliteert. En deze ruimte tot faciliteren hangt op zijn beurt af van de mate waarin de betreffende therapeut rond dit thema een weg heeft afgelegd en in staat is om er een open ruimte rond te creëren.

Relaties: het is een essentieel gegeven voor het welbevinden van iedere mens en het vormt een primaire zingevingsbron. Deze thematiek is uitdrukkelijker dan seksualiteit aan de orde in de behandeling of therapie. Het is een vast item in het kader van de aandacht voor de context van de cliënt. Relaties betreffen de brede waaier van ‘systemen’ waarin de persoon zich bevindt, zoals de verhouding tot de partner, familierelaties, vriendschapsrelaties, … In het kader van ontslagmanagement en reïntegratie is het een centraal gegeven. Relaties spelen ook een rol in de behandelsetting zelf: tussen patiënten op een leefeenheid, als dynamiek in de groepstherapie, … Ze betreffen een belangrijke dynamiek van het menszijn. Ook in het contact tussen cliënt en zorgverlener speelt de relationele dynamiek. Zo spreken we over ‘de therapeutische relatie’ en vormt de ‘zorgrelatie’ een belangrijk uitgangspunt voor de ethische reflectie in de zorg.

Relaties en seksualiteit: een brede thematiek dus die vanuit verschillende invalshoeken bekeken kan worden en waarbij differentiatie mogelijk is vanuit verschillende doelgroepen. Zo zijn er heel vanzelfsprekend verschillen tussen bijvoorbeeld jongeren en ouderen. Ook zijn er verschillen in de manier van bespreken van de thematiek al naargelang het gaat om cliënten in een kortdurende opname dan wel om chronische patiënten.

Verder is de thematiek te verbinden met het thema van de lichamelijkheid. Zo is ‘het lichaam in therapie’ een terrein dat enerzijds vrij vanzelfsprekend is, maar anderzijds, gelijkaardig met seksualiteit, niet altijd voldoende geëxpliciteerd en besproken wordt in de geestelijke gezondheidszorg. Vormen van lichaamsgerichte therapie kunnen in die zin een hefboom vormen voor een grotere bespreekbaarheid van het thema.Tenslotte kan de thematiek ook vanuit het perspectief van zingeving, levensbeschouwing en spiritualiteit bekeken worden. Zo vormen seksualiteit en relaties fundamentele zingevingsbronnen, die – vaak onbewust – vanuit levensbeschouwelijk en religieus opzicht een bepaalde kleur en mogelijk een morele inkadering krijgen. Vanuit spiritualiteit bekeken krijgen seksualiteit en relaties een betekenis in het licht van de ontwikkeling van de persoon: door ze in zekere zin in meditatie te ‘overstijgen’ vanuit een meer transcendent perspectief kunnen seksualiteit en relaties juist een grotere ‘aarding’ kennen en kan de persoon op bewustere manier kiezen voor wat hem of haar hierin eigen is.

De studiedag biedt een forum voor de inbreng van verschillende invalshoeken en voor dialoog tussen verschillende gezichtspunten. Er zijn drie plenaire lezingen voorzien: twee in de voormiddag (prof. dr. Axel Liégeois, ethicus-theoloog, en dr. Lut De Rijdt, kinder- en jeugdpsychiater en psychoanalytica), telkens gevolgd door een vragenronde en een moment van uitwisseling, en een plenaire slotlezing (dr. Ann Van Sevenant, filosofe en publiciste) met eveneens kans tot vragen en uitwisseling. Verder worden er vijf keuzesessies gepland.

Ga naar het programma