logo OPZ Geel
maak uw taalkeuze
homealgemeenurgentiewerkencontactnieuwssitemaplinks
Ga naar de introductiepagina van deze rubriek
Persbericht
Ongedwongenheid
LunchcauserieŽn
Avondseminaries
Studiedag 2017
Programma
Abstracts
Praktisch
Inschrijvingsformulier
Studiedag 2016
Studiedag 2015
Symposium 2014 Gezinsverpleging
Studiedag 2014
Studiedag 2013
Studiedag 2012
Studiedag 2011
Studiedag 2010
Studiedag 2009
Studiedag 2008
Studiedag 2007
Nieuwsbrief
Projecten
Publicaties

*Volwassenen
*Ouderen
*Jongeren
*PatiŽntenzorg

13de jaarlijkse editie Studiedag OPZ Geel - Balanceren tussen autonomie en verbondenheid

Donderdag 7 december 2017
Cultuurcentrum De Werft Geel

Balanceren tussen autonomie en verbondenheid

Autonomie en verbondenheid: het zijn twee belangrijke polen in ons menselijk bestaan. De ene pool staat voor ieders vrijheid en voor de waardigheid van het eigen bestaan. De andere pool betreft onze nood aan verbindingen met anderen en de betrokkenheid op elkaar.

De ervaring leert dat de twee polen niet zonder elkaar kunnen. Autonomie zonder verbondenheid kan leiden tot een wat eenzaam-kille positie van zelfstandigheid, die de warme betrokkenheid van anderen mist. Verbondenheid zonder de erkenning van de uniciteit en de eigen integriteit van ieder van ons kan leiden tot een verstikkend wij-gevoel.

Zoals altijd ligt de waarheid in het midden. Elk van de twee polen vertegenwoordigt een belangrijke component van ons bestaan. En dat is geen statisch gegeven. Het is eerder iets dynamisch. Meestal bewegen we namelijk tussen beide polen. En, afhankelijk van de context, het moment of de levensfase, ligt nu eens de ene pool op de voorgrond, dan weer de andere. Ook zijn er uiteraard verschillen tussen mensen. De ene neigt naar ‘meer op zichzelf’; de andere eerder naar verbinding en wij-gevoel. Door alle verschillen en nuances heen, lijkt het nog het best om in het algemeen te spreken over een balanceren tussen beide polen. Ook in ieders leven is dat het geval. Uit ervaring weten we hoe vaak we in de praktijk van het dagelijks leven balanceren tussen beide polen. Vaak gaat het om een evenwichtsoefening: tussen zelfzorg en zorg voor anderen. En dit in de vele domeinen van het leven.

Het zijn ook twee items die voortdurend in het maatschappelijk-politiek debat en in de samenleving op de voorgrond staan. Vaak staan ze in een spanningsveld. Het gaat om de levensdomeinen van wonen, werken en dergelijke. Het speelt ook in de domeinen van welzijn en gezondheid. Vaak gaat het om ethisch-geladen kwesties. Zo bijvoorbeeld: de zorg van de samenleving voor kwetsbare groepen en de eigen verantwoordelijkheid van de mensen zelf; of ethische vragen wanneer het gaat om de toegankelijkheid van de zorg en de eigen verantwoordelijkheid van mensen zoals bijvoorbeeld inzake rookgedrag en gezondheidsproblemen. Vaak kun je ernaar kijken vanuit diverse waardesystemen en vanuit verschillende maatschappelijke perspectieven.

Ook in de zorg voor psychisch kwetsbare mensen spelen autonomie en verbondenheid een grote rol. Met name in de geestelijke gezondheidszorg is het termenpaar niet weg te denken. Het raakt diverse items als het respect voor de persoon van de cliënt, de aandacht voor zijn/haar context, het tochtgenootschap als zorgprofessionals naar cliënten toe, de dialoog en de ontmoeting in gemengde groepen van professionals, cliënten en ervaringsdeskundigen, het evenwaardig met elkaar onderweg zijn als mensen, het evenwaardig burgerschap van psychisch kwetsbare mensen in de maatschappij. Ook in lotgenotencontacten tussen cliënten en in de betrokkenheid van familieleden bij de zorgcontext speelt deze thematiek van autonomie en verbondenheid met elkaar.

We kunnen gerust stellen dat het om een actuele uitdaging binnen de geestelijke gezondheidszorg gaat. Zeker ook in het perspectief van het herstelgericht werken raken we hiermee een cruciaal punt. Met name in de zorg voor heel kwetsbare mensen kom je in een houding van balanceren tussen enerzijds de autonomie van de persoon met het recht op een eigen leven en anderzijds afwegingen vanuit de beschermwaardigheid van de persoon. Dit leidt tot allerlei dilemma’s: hoe ver kun je gaan in het loslaten van iemand? moet je niet ingrijpen wanneer iemand te weinig tot zelfzorg in staat is en wanneer je denkt dat ‘je dit niet langer kunt laten gebeuren’ ? Uiteraard staat de autonomie van de persoon op de voorgrond. En zo is het belangrijk om mensen niet teveel te beschermen, maar ze eerder te coachen in zelfzorg, bijvoorbeeld via een signaleringsplan, een crisiskaart en dergelijke, waarbij de persoon zelf bepaalt wie zijn of haar steunfiguren zijn in bepaalde situaties wanneer zelfzorg niet lukt.

In het ‘Vlaams Actieplan Geestelijke Gezondheid – Strategisch plan 2017-2019 - Werktekst’ van Vlaams Minister van Welzijn en Gezondheid, Jo Vandeurzen, is deze thematiek regelmatig aan de orde. In dit Actieplan wordt onder meer uitgegaan van ‘een inclusieve samenleving, waarin participatie, subsidiariteit en vermaatschappelijking van de zorg centraal staan vanuit (even)waardig burgerschap’ (p.2, bij 1. Visie en basisprincipes). Belangrijk is daarbij het evenwicht tussen ‘presente hulpverlening met focus op een nabije relatie’ en ‘het respect voor ieders waardigheid’ (p.3, idem). Zelfzorg is hierbij een belangrijk item. “Zelfzorg wordt door de WHO als volgt gedefinieerd: ‘Self care is a deliberate action that individuals, family members and the community should engage in to maintain good health.’ Er zijn heel wat zelfhulpgroepen en lotgenotenorganisaties die reeds actief inzetten op zelfzorg. Daarnaast stimuleren we via allerhande gezondheidsbevorderende acties en initiatieven (cfr. ‘Fit in je hoofd’) mensen om actief om te gaan met hun psychische kwestbaarheden.“ (p.11, bij 2.2., B)

Het OPZ Geel wijdt daarom een studiedag aan deze thematiek. Uitgaande van vragen en van ontwikkelingen in aanpak en methodiek, belichten we het thema vanuit diverse perspectieven. We zoeken naar handvatten voor de praktijk en naar beleidsaanbevelingen.

U kunt hier het volledige programma raadplegen.

Voor praktische informatie kunt u hier terecht.

Verdere informatie bij de dagvoorzitter: dr. Walter Krikilion, psychotherapeut en theoloog, stafmedewerker Patiëntenzorg OPZ Geel, coördinator van de jaarlijkse studiedagen van het OPZ Geel, tel. + 32 (0)14 57 93 18 of walter.krikilion@opzgeel.be.

Ga terug naar boven
Startpagina English homepage