logo OPZ Geel
maak uw taalkeuze
homealgemeenurgentiewerkencontactnieuwssitemaplinks
Ga naar de introductiepagina van deze rubriek
Persbericht
Ongedwongenheid
LunchcauserieŽn
Avondseminaries
Studiedag 2017
Programma
Abstracts
Praktisch
Inschrijvingsformulier
Studiedag 2016
Studiedag 2015
Symposium 2014 Gezinsverpleging
Studiedag 2014
Studiedag 2013
Studiedag 2012
Studiedag 2011
Studiedag 2010
Studiedag 2009
Studiedag 2008
Studiedag 2007
Nieuwsbrief
Projecten
Publicaties

*Volwassenen
*Ouderen
*Jongeren
*PatiŽntenzorg

13de jaarlijkse editie Studiedag OPZ Geel - Balanceren tussen autonomie en verbondenheid

Donderdag 7 december 2017
Cultuurcentrum De Werft Geel

Abstracts

Plenaire lezingen voormiddag

Wabi Sabi: ethische reflecties over de kunst van imperfectie, tegenstellingen en spanningsvelden in de hulpverlening.

Prof. dr. Yvonne Denier, filosofe en ethica, stafmedewerker ethiek bij Zorgnet-Icuro, de koepel van zorgvoorzieningen in Vlaanderen, tevens verbonden aan de KU Leuven, Faculteit Geneeskunde, waar ze o.m. ethiek van de gezondheidszorg doceert.

De filosoof Aristoteles stelde het meer dan 2000 jaar geleden al: voor de mens komt het er ultiem op aan om een goed leven te leiden. Dat is het hoogste goed en de bron voor een geslaagd en gelukkig leven. Maar wat betekent het eigenlijk om 'een goed leven' te leiden? Een 'goed mens' te zijn? Betekent het dat we het dan duidelijk weten wat dat precies inhoudt? En dat we dat dan ook kunnen toepassen in het leven? En dat dan ook effectief doen? En eventueel bijsturen als het niet lukt? Volhouden? Blijven proberen? Aanpakken? Blijven zoeken naar nieuwe wegen en mogelijkheden? "Falen is geen optie!" In de goede en rechtvaardige samenleving is iedereen een morele held! Is het dat? Of mag het ook een beetje Wabi Sabi zijn?

Aan de hand van reflecties over de aard en inhoud van ethiek in de zorg (een zoektocht naar goede zorg, verbonden zorg, menswaardigheid, ‘de patiënt centraal’, samen beslissen), over hedendaagse kwesties in het leven van mensen (zoals kwetsbaarheid en bevlogenheid, bezieling, authenticiteit en integriteit, rusteloosheid en de ervaring van druk, de zoektocht naar geluk, morele stress en burn-out, activisme en controledrang, vertrouwen en wantrouwen) en over tendensen omtrent samenleving en mensbeeld (zoals individualisering en secularisering, neoliberalisme, professionalisering, verzakelijking, juridisering, digitalisering, perfectionisme en beheersingsdenken), zal ik een globale schets bieden van het menselijke bestaan in autonomie en verbondenheid.

Met illustraties uit verhalen en met concrete voorbeelden zal ik ook ideeën voorstellen over hoe een evenwicht kan worden gevonden tussen de verschillende tegenstellingen en spanningsvelden in ons bestaan. De sleutel hiervoor is Wabi Sabi, of de Kunst van het Imperfecte.


Ook eenzame fietsers zijn passagiers.

Dr. Erik Thys, psychiater, hoofdarts van Psycho-Sociaal Centrum Sint-Alexius Elsene en psychiater in UPC KU Leuven, coauteur (samen met Paul Blockx) van ‘Het Mis Verstand – berichten uit de psychiatrie’ (1995) en ‘Zin in Waanzin’ (1996), auteur o.m. van ‘Psychogenocide: psychiatrie, kunst en massamoord onder de nazi’s’ (2015), en van de stripverhalen ‘Alles of niets: zelfgids voor mensen met bipolaire stoornis’ (2004) en ‘Het geheim van de ruimtelift’ (2009).

In onze maatschappij neigen we ertoe om sterk vanuit het individu te denken - een visie die ook als een waarde gezien wordt. Maar de menselijke realiteit is vaak anders. Zowel de psychoanalyse als de neurowetenschappen tonen dat onze gedachten, gevoelens en gedrag berusten op tal van motieven, impulsen en vertekeningen die aan ons bewustzijn ontsnappen en die sterk met onze sociale omgeving samenhangen. Terwijl we het gevoel hebben eenzame fietsers te zijn, zitten we in werkelijkheid niet zelden op een bus vol medepassagiers met verschillende bestemmingen.

De erkenning van deze universele afhankelijkheid is een goed uitgangspunt om over autonomie en verbondenheid na te denken. Mensen in psychiatrische zorg, in het bijzonder psychosegevoelige personen, vallen enigszins buiten deze verbindende en sturende consensus. Dit hebben zij gemeen met kunstenaars. Dat dit wellicht geen toeval is, kan het debat verrijken.

Erik Thys belicht met deze lezing het hoofdthema van de studiedag vanuit zijn zorgpraktijk als psychiater, binnen de context van het herstelgericht werken en met aandacht voor het belang van destigmatisering en van de participatiebeweging.


Keuzesessies namiddag

Sessie 1: ‘Naar onszelf durven kijken’ als zorgprofessionals: een zoektocht in dialoog.

Jorinde Zajac, klinisch psychologe en cliëntgerichte psychotherapeute, reguliere K-dienst divisie Jongeren OPZ Geel, en Ingrid De Boeck, gegradueerd verpleegkundige, teamcoördinator K-dienst divisie Jongeren OPZ Geel.

Net zoals cliënten, zijn wij hulpverleners ‘mensen’ en ‘is niets menselijks ons vreemd’. Per definitie staan en vallen ook wij in dit leven en dragen we bewust of onbewust een verhaal met kwetsuren in ons mee.
Als we met dit verhaal aan de slag gaan en naar onszelf durven kijken, kunnen we tot de kern van onszelf komen en kunnen hieruit mededogen en compassie voortvloeien. Dat kan ertoe leiden dat we onvoorwaardelijke liefde voelen. Deze ervaring kan in de therapeutische relatie met de cliënt een sterke bron van kracht worden. Hierbij gaan zelfzorg en de zorg voor anderen hand in hand. We faciliteren hiermee cliënten om op hun beurt een evenwicht te vinden tussen de zorg voor zichzelf en het eigen groeiproces aan de ene kant en de verbondenheid met medemensen aan de andere kant.
Er zijn echter ook factoren die remmend kunnen werken in dit proces van groei en herstel. Deze maken dat we ons hart niet echt kunnen openstellen voor de cliënt. We vergeten dan dat we als mensen evenwaardig met elkaar onderweg te zijn en we verschuilen ons achter onze professionele rol.
Deze remmende factoren gaan vaak terug tot onze beleving als kind. Zo vonden wij als kind allerlei manieren uit om onszelf – en ons verhaal - te beschermen tegen kwetsbaarheid. We probeerden daarmee te voorkomen dat we gekleineerd en teleurgesteld zouden worden. Vaak zijn dergelijke beschermingsmechanismen de oorzaak van blokkades, die ook later remmend werken in het begeleidingswerk als zorgprofessional. Aansluitend bieden de zorgpraktijk en de diverse opleidingen tot zorgprofessional vaak weinig handvatten en instrumenten om deze gestolde kindervaringen in beweging te brengen en een groeiproces te ontwikkelen.

We getuigen in deze workshop over onze eigen zoektocht en over hoe deze betekenisvol kan zijn in het aangaan van authentieke contacten met de ouders en de kinderen die we ontmoeten. Een waar puzzelstuk dat mogelijk verbredend en verdiepend kan werken in het ondersteunen van cliënten. We doen dit in een dialoog met elkaar en geven aansluitend aan de deelnemers die dit wensen de kans om ‘wat het met hen doet’ te delen.


Sessie 2: Autonomie en verbinding vanuit de praktijk van de palliatieve en de crustatieve zorg.

Dr. Ilse Decorte, algemene arts divisie Ouderen OPZ Geel, equipearts Ispahan (palliatieve thuiszorg arrondissement Turnhout), en voorzitter Werkgroep Palliatieve zorg & psychiatrie (Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen).

In deze workshop kijken we eerst naar wat we precies onder autonomie en verbinding verstaan: bestaan er autonome en minder autonome mensen? of zijn het eerder de beslissingen die wel of niet vanuit autonomie genomen worden?
En: hoe positioneren we ons daarin als hulpverleners? nemen we het beslissingsproces over? laten we de patiënt altijd de vrijheid om zijn/haar beslissingen te nemen? Of: hoe kunnen we helpen om de patiënten die aan onze zorg zijn toevertrouwd, beslissingen vanuit hun eigen autonomie te leren nemen? En: wat verstaan we onder verbinding? gaat dat enkel om de relatie met de ander of ook om de verbinding met onszelf? In de crustatieve zorg lijken de patiënten die we begeleiden weinig verbinding te hebben, noch met zichzelf, noch met de ander. Is dat zo en hoe gaan we daar mee om?
En: is streven naar verbinding misschien niet onze belangrijkste taak als hulpverlener in de psychiatrie?
In deze workshop wordt gepoogd om een antwoord te geven op deze vragen: eerst worden de begrippen inhoudelijk bekeken en ter discussie gesteld; daarna volgt een toepassing via casussen uit de eigen zorgpraktijk van Ilse Decorte in de palliatieve en crustatieve zorg en ruimer in de psychiatrie. Er is ruimte voor vragen en feedback van de deelnemers.


Sessie 3: ACTief herstellen in verbondenheid met je eigen waarden.

Tinne Deboel, klinisch psychologe Psychosezorg divisie Volwassenen OPZ Geel, gedragstherapeute met bijkomende specialisatie in ACT; eigen praktijk (opleiding in ACT) en therapiepraktijk in de polikliniek OPZ Geel.

Binnen de leefeenheid Psychosezorg hebben we het voorbije jaar geïnvesteerd in het in de praktijk brengen van de herstelvisie in combinatie met ACT (Acceptance and Commitment Therapie). Dit dwong ons als team tot een voortdurend balanceren tussen autonomie en verbondenheid.

In deze keuzesessie willen we de deelnemers aan de hand van een aantal theoretische concepten laten kennismaken met de genoemde visie van de afdeling Psychosezorg, alsook een eerste ervaring bieden van hoe hiermee in de praktijk aan de slag gegaan wordt. Hierbij wordt ruimte gegeven voor uitwisseling.


Sessie 4: Werken met SEO-R2 in de begeleiding van psychisch kwetsbare (jong)volwassenen met een verstandelijke beperking.

Veerle Daniels, klinisch psychologe en systeemtherapeute, leefeenheid Structurerende Zorg divisie Volwassenen OPZ Geel, en werkzaam in eigen therapiepraktijk.

Bij veel (jong)volwassenen met een verstandelijke beperking ontwikkelen verschillende functies - bijvoorbeeld cognitief, sociaal, emotioneel - zich niet gelijkmatig. Hierdoor is overschatting - beroep doen op vaardigheden die nog niet of onvoldoende ontwikkeld zijn - en/of onderschatting - geen beroep doen op vaardigheden die al wel ontwikkeld zijn - een vaak terugkerend onderdeel van het dagelijks leven van deze personen met een beperking.
De Schaal voor Emotionele Ontwikkeling (SEO-R2) helpt een beter inzicht te krijgen in het emotionele ontwikkelingsniveau van de persoon met een beperking, zodat wij als omgeving onze verwachtingen, aanpak en communicatiestijl beter kunnen afstemmen op de mogelijkheden, noden en behoeften van deze persoon. Om een persoon met een beperking op een goede manier te ondersteunen, moet je niet alleen weten wat hij allemaal kan, maar vooral wat hij aankan. De metafoor van de draad helpt ons de juiste balans te vinden tussen verbondenheid en autonomie.

Deze workshop wil een introductie bieden rond het begrip emotionele ontwikkeling en een eerste kennismaking met de SEO-R2 als instrument, met het oog op een betere afstemming op het emotioneel ontwikkelingsniveau van de persoon met een beperking. Er is ruimte voor vragen en uitwisseling vanuit praktijkervaringen.


Sessie 5: Geen evenwicht zonder tegenwicht: zoeken naar balans in het werken met personen met ernstige emotieregulatieproblemen.

Bart Bronckaers, klinisch psycholoog en systeemtherapeut, leefeenheid Angst en Depressie divisie Volwassenen OPZ Geel.

Vanuit een biologische kwetsbaarheid en een voorgeschiedenis van voortdurende invalidatie kunnen bepaalde personen te kampen krijgen met ernstige problemen in emotieregulatie. Het gaat om overspoeling of net het overmatig onderdrukken van emoties. Dat is onder andere het geval bij een persoon met een borderline persoonlijkheidsstoornis. Om met pijnlijke emoties om te gaan of als gevolg van de aanhoudende ellende kunnen onder meer suïcidegedachten, impulsiviteit, middelenmisbruik en zelfverwondend gedrag zich voordoen. Het gedrag van deze cliënten heeft ook een emotionele impact op de hulpverlener. Therapeuten kunnen verstrikt geraken in hun reactiewijze, zoals bijvoorbeeld: te voorzichtig handelen om cliënten hun emotionaliteit te voorkomen, aangezet worden om de problemen in hun plaats op te lossen, te snel meegaan in de overtuiging dat alles beter gaat ... Erg begrijpelijk, maar op langere termijn minder effectief.

Deze workshop probeert je te inspireren in hoe je cliënten met een emotieregulatiestoornis kunt stimuleren om in actie te komen en de machteloosheid los te laten. Je krijgt er een theoretische schets van het begrip 'dialectiek' binnen het therapeutisch kader van de dialectische gedragstherapie, en we maken de vertaling naar de praktijk door uit te zoeken hoe het verdragen en zelfs oproepen van spanning in een gesprek kan helpen om tot verandering te komen. Er is ruimte voor feedback en uitwisseling.

Bart Bronckaers geeft deze workshop vanuit zijn praktijkcontext in de leefeenheid Angst en Depressie, een afdeling voor personen die kampen met een stemmingsstoornis, persoonlijkheidsproblematiek en/of middelenmisbruik.


Sessie 6: Alleen samen & samen alleen: samenwerkingsopdrachten tijdens een PMT-sessie.

Julie Raepsaet, master in de revalidatiewetenschappen en kinesitherapie, specialisatie psychomotorische therapie, bewegingstherapeute divisie Ouderen OPZ Geel.

In de praktijk van de psychomotorische therapie (PMT) zien we twee soorten verbondenheid.
De eerste vorm van verbondenheid betreft de drie domeinen waar we in de PMT aan werken, namelijk cognitie, motoriek en het sociaal-affectieve domein. Deze domeinen zijn met elkaar op een wederzijdse manier verbonden en versterken elkaar.

De tweede vorm van verbondenheid focust zich vooral op het individu in de groep. Je bent zowel verbonden met jezelf, je eigen normen, waarden, ideeën, interesses, enzovoort, als met de anderen in groep. In groepsverband heb je verschillende individuen, die moeten samenwerken om een opdracht tot een goed einde te brengen.

Tijdens deze workshop gaan we vooral werken rond dit aspect van verbondenheid. Er worden opdrachten gegeven die je in groep gaat uitvoeren en waar samenwerken centraal staat; ieder als individu en toch verbonden met de anderen.


Plenaire slotlezing

Zelfzorg en verbondenheid.

De plenaire slotlezing bestaat uit een forum van een aantal ervaringsdeskundigen die als vrijwilliger actief zijn in het OPZ Geel: Bart Buyens, Willy Casier, Lieve Lodewyckx, Walter Luyten, Danny Smolders, Kristof Stubbers en Peter Van den Schoor. Zij belichten het thema ‘zelfzorg en verbondenheid’ vanuit verschillende invalshoeken en op diverse manieren, met behulp van diverse ‘formats’ (zoals een presentatie, een gedicht, een kunstwerk). De presentaties worden afgewisseld met intermezzo’s van gedichten en kunstwerken. Ieder legt een eigen accent. In de verbondenheid van de groep verrijkt en versterkt men de inbreng van de anderen. Dagvoorzitter Walter Krikilion en ervaringsdeskundige Griet Leysen coördineren de sessie.

De deelnemers van de studiedag kunnen na afloop tijdens de slotreceptie in gesprek gaan met alle sprekers van dit forum. Ieder is individueel aanspreekbaar voor vragen, feedback en het delen van ervaringen.

Ga terug naar boven
Startpagina English homepage